Uluslararası Akademiler ve Bilim Birlikleri İnsan Hakları Ağı’nın (International Human Rights Network of Academies and Scholarly Societies - IHRNASS) 11. Bienal Toplantısı Leopoldina Alman Ulusal Bilimler Akademisi (German National Academy of Sciences Leopoldina) tarafından 26-28 Mayıs tarihleri arasında düzenlendi. Dünyanın en eski bilimler akademisi olan Leopoldina, 2008’de Alman Ulusal Bilimler Akademisi olarak kabul edilmiştir ve 1.500 üyesi bulunmaktadır. 

Türkiye’den çağrılı temsilciler

Leopoldina Alman Ulusal Bilimler Akademisi’nin ev sahipliğinde Halle’de düzenlenen toplantıya, Bilim Akademisi’nin başkanı Ali Alpar ve Max Perutz anısına bir konuşma sunmak üzere davetli olarak GIT Türkiye ekibinden Prof. Dr. Büşra Ersanlı katıldı.


Uluslararası Akademiler ve Bilim Birlikleri İnsan Hakları Ağı’nın 11. Bienali, “Ortadoğu ülkelerinde bilime ve akademisyenlere yönelik hak ihlalleri”ne odaklanan bir toplantı niteliğini taşıyordu. Prof. Jörg Hacker (Alman Ulusal Bilimler Akademisi Başkanı), Prof. Hans Peter Zenner (İnsan Hakları Komisyonu Başkanı), Prof. Felton Earls, Danimarka’dan Prof. Ida Nicolaisen, Nobel ödüllü Sir Richard Roberts (moleküler biyoloji) gibi saygın bilim insanlarının yanı sıra, 29 ülkeden pek çok akademisyen ve temsilci; bilimi ve akademiyi en temel insan hakkı olan düşünce özgürlüğü bağlamında savunmak üzere bir araya geldiler.

Toplantının odakları

Suriye, Türkiye, Tunus ve Mısır’da akademik hak ihlalleri, bilim karşıtlığı, düşünce özgürlüğüne yönelik suçlar üzerine ayrıntılı vaka incelemeleri de dâhil olmak üzere; bu ülkelerde akademinin, bilimsel araştırmaların, düşünce özgürlüğünün ve bilimin maruz kaldığı saldırılar ele alınarak ayrıntılı olarak tartışıldı.

2015’te Türkiye’de bir akademik özgürlük toplantısı düşünülüyor

Güney Afrika’dan Prof. Peter Vale’in önerisiyle 2015 yılı sonunda, Bilim Akademisi’nin (TÜBA’dan ayrılarak kurulan) inisiyatifiyle “akademik özgürlük” konulu bir toplantı yapılması fikri benimsendi. 28 Mayıs günü yapılan Ortadoğu Bölge atölyesinde, Türkiye’de yapılacak toplantıya öncelikle insan hakları üzerinde uzmanlaşmış hukuk profesörlerinin, adalet bakanlığının ilgili bazı sorumlularının ve ihlale uğramış akademisyenlerin katılımı öngörüldü.


İnsan Hakları Ağı Direktörü Carol Corillon’un (ABD) tüm katılımcıların katkılarıyla hazırladığı bildiri:

Prominent International Scientists Condemn Deliberate Attacks on Syrian Health Professionals; Urge National Science Academies to Do the Same

On the occasion of the 11th biennial meeting of the International Human Rights Network of Academies and Scholarly Societies (Network), hosted last week by the German National Academy of Sciences Leopoldina in Halle, grave human rights abuses perpetrated against scientific colleagues in several countries were presented. In particular, distinguished representatives from 29 national academies discussed and condemned the blatant abuse of health professionals and violation of the principle of medical neutrality in Syria—the primary focus of this statement by the Network’s Executive Committee.

Physicians for Human Rights confirms in a recent press release that there have been “150 attacks on 124 [Syrian health care] facilities between March 2011 and March 2014,” and that during the same period, 460 civilian health professionals have been killed in shelling and bombings, in shootings, and from torture.

Syrian university professor and relief activist, Dr. Zedoun Alzoubi, who has been twice imprisoned and now lives in exile in Germany, gave detailed accounts of health professionals in Syria who have been oppressed, disappeared, imprisoned, tortured, or killed. He also noted that Resolution 2139 (2014) (8.) of the United Nations Security Council demands that all parties involved in the Syrian conflict:

respect the principle of medical neutrality and facilitate free passage to all areas for medical personnel, equipment, transport and supplies, including surgical items, and recalls that under international humanitarian law, the wounded and sick must receive, to the fullest extent practicable, and with the least possible delay, medical care and attention required by their condition and that medical and humanitarian personnel, facilities and transport must be respected and protected...

Dr. Alzoubi is preparing a list of unjustly detained health professionals in Syria so that the Network can further investigate their cases and offer assistance.

Given this information the Members of the Network’s Executive Committee lament and denounce the continuing deliberate and systematic targeting of health professionals and facilities in Syria that has resulted in a grave, national, public health crisis. On humanitarian grounds they urge all governments and national academies to appeal to the government of Syria, and all other parties involved in the conflict, to immediately:

  • Release all detained doctors and medical staff, as well as others working to promote the wellbeing of the people of Syria, including human rights advocates.
  • Cease military operations against medical personnel, equipment, and transport in all areas of the country and ensure their safety—under U.N. protection if necessary.

Deliberate attacks against medical personnel and health care systems are flagrant violations of the principle of medical neutrality and such acts constitute offenses prohibited by international human rights law under the Geneva Conventions. Specifically, in times of armed conflict, protections are accorded to medical facilities and personnel, ambulances and hospitals, and citizens assisting the wounded who are recognized as neutral and protected. Thus, the Network reminds the perpetrators that the heinous acts they are committing are crimes of war, for which they should eventually face prosecution.

The Network’s three-day event began with a day-long symposium that featured a Keynote address by Sir Richard J. Roberts, a Nobel Laureate in Physiology or Medicine, titled “Mobilizing the Nobel Laureates for a Few Good Causes.” Sir Richard described a number of human rights actions over the years by Nobel Laureates, including efforts to free Bulgarian nurses imprisoned in Libya and strong support by more than 200 Nobel Prize winners in behalf of Burmese Peace Laureate Aung San Suu Kyi.

In addition to the talk and intense discussions about Syria, other talks addressed the status of human rights within the context of science, as well as medical neutrality and education, in countries including Egypt, Tunisia, and Turkey.

Political scientist Emad Shahin, a professor at the American University in Cairo and currently a fellow at the Woodrow Wilson Center in Washington, DC, spoke about “Scientists and Science Education in Jeopardy in Egypt.” Although he did not describe his personal situation, while on leave in the United States, Professor Shahin has been indicted on very serious charges in Egypt. He is an academic who has never advocated violence and who has supported civilian control over the political process. The Network has intervened on Professor Shahin’s behalf with the Egyptian authorities during the last few months and will continue to defend his right to freedom of opinion and expression until the charges against him are dropped.

According to a recent report cited by Shahin, among the 41,000 prisoners currently held in Egypt, some 1000 are engineers, physicians, and scientists. They have been incarcerated for nearly a year because of their involvement in protests against the military authorities. This deplorable situation is of deep concern to the Network which strongly supports freedom of opinion and expression through non-violent means and is urging the Egyptian authorities to release incarcerated scientific colleagues pending a free and fair trial that meets international standards of justice.

The symposium also included lectures in memory of two Network founding members, Nobel Laureates Francois Jacob and Max Perutz. The Francois Jacob Memorial Lecture was given by Tunisian physicist, Professor Farida Faouzia Charfi. Her lecture, “Science behind the Veil,” the title of her recently published book, considered the Islamic world's “Golden Age” of science, conflicts between science and Islam, as well as the obstacles and hopes for the advancement of science within the context of the new constitution currently being drafted in Tunisia.

The Max Perutz Memorial Lecture was given by Turkish political scientist, Professor Büşra Ersanli, who discussed “Science and Human Rights in Turkey Today.” She described the mounting obstacles to academic freedom in Turkish universities and other education-related issues. Professor Ersanli is one of the accused in the ongoing “KCK Operations” trial against members of the Peace and Democracy Party, unjustly indicted on terrorism charges. For further information on her case, see: “Scientists, Engineers, and Medical Doctors in Turkey, A Report to the International Human Rights Network of Academies and Scholarly Societies,” at

A Symposium Program with bios is attached. The next meeting of the Network will be held in the spring of 2016.

Marmara Üniversitesi'ndeki Olaylar Hakkında Açıklama

Basına ve Kamuoyuna;

Marmara Üniversitesi yönetimi, öğretim elemanları ve idari çalışanları hakkında açtığı soruşturmalarla akademik ve sendikal özgürlükleri tehdit ediyor. Soruşturmaların ve disiplin cezalarının bir caydırma, öç alma ve mimleme aracı olarak kullanıldığı Marmara Üniversitesi'nde son dönemde yaşananlar, ülkenin kamusal alanlarının nasıl bir mayın tarlasına döndüğünü ve bu alanda bulunanların nasıl hareketsiz ve tepkisiz kalmaya zorlandığını gösteriyor. KESK'in çağrısı ile greve katılan akademisyenler üniversiteden atılmak isteniyor. Son olarak ise, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde çalışan beş araştırma görevlisi hakkında "olaylara karışmak" gibi muğlâk bir iddia ile soruşturma açıldı. Soruşturma, iki araştırma görevlisinin, Eren Paydaş ve Tolga Şirin'in dosyalarının 'kamu görevinden çıkarma' istemiyle YÖK'e gönderilmesiyle sonuçlandı. Diğer üç araştırma görevlisine ise ceza verilmedi.

Bu soruşturma, Gezi olaylarının yarattığı tansiyonun her yerde hissedildiği 31 Mayıs 2013 tarihinde, araştırma görevlilerinin, öğrenciler arasında çıkan bir gerginliğe tanık olmaları üzerine başlatılmıştı. Anılan araştırma görevlilerinin yaptıkları tek şey, bahçedeki yüzlerce kişiyle beraber üniversite içine giren çevik kuvvet ekiplerini ve olayları izlemekti. Önce olayların tarafı birkaç öğrenci kendilerine (ilginçtir ki beşi de Eğitim-Sen üyesi olan araştırma görevlilerinin) "taş, sopa, şişe ve kemer kullanarak saldırdığı" şeklinde bir iftirada bulundu. Ardından üniversite yönetimi, araştırma görevlilerini "olay esnasında bahçede bulunmakla ve olaylara karışmış olmakla" suçlayan soruşturma sürecini başlattı. Ne var ki tanık beyanları ve kamera kayıtları sayesinde, araştırma görevlilerinin "olaylara karışmamış" oldukları kabul edilmek zorunda kalındı. Ancak bu defa da iki araştırma görevlisinin dosyası, "olaylar bittikten sonra öğrencilerle görüşmek" ve "olayları cep telefonuyla kaydetmek"  iddiasıyla YÖK'e sevk edildi. Bu iddiaya göre, öğrenci ve üniversite mensupları, eğitimi sekteye uğratacak bir disiplinsizliğe tahrik ve teşvik edilmişlerdi. Şu anda Tolga Şirin ve Eren Paydaş, görevlerinden atılma tehdidiyle karşı karşıyadır.

Bu olayda, ülkedeki yaygınlaşmış pratiğe uygun şekilde Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ndeki hiçbir güvenceye riayet edilmeden bir soruşturma yürütülmüştür. Bu vahim suçlamanın ciddiye alınması, ortada ithamı kanıtlayan bir tek delil olmamasına rağmen Disiplin Yönetmeliği'ndeki en ağır cezanın talep edilmesi, akademisyenler olarak hepimizin üzerine çöken baskının vardığı tehlikeli boyutu göstermektedir.

Biz, üniversite içerisinde çıkan gerginliğe tanıklık eden araştırma görevlilerine karşı yürütülen bu soruşturmayı kınıyoruz. Soruşturmanın herhangi bir aşamasında rol almış bütün idarecilerin bu vahim süreçten sorumlu olduğunu düşünüyoruz. Kampüs içerisinde yaşanan bir gerginliğe tanık olmayı şiddetle ve disiplinsizlikle ilişkilendiren bu soruşturma, bütün üniversite çalışanlarına yönelik bir gözdağıdır. Akademisyenlerin kampüs içerisinde olup bitenleri öğrenme çabaları ve öğrencilerin şiddet görme ihtimaline karşı durma sorumluluğu kriminalize edilmeye çalışılmaktadır. Marmara Üniversitesi idarecilerini bu tehdide bir son vererek bu tür soruşturmalara başvurmaktan vazgeçmeye, YÖK'ü bu mesnetsiz ve vahim soruşturmayı reddetmeye ve bu ülkenin geleceğinden kaygı duyan herkesi de bu olaya tepki göstermeye çağırıyoruz.

Üniversite Dayanışma Platformu Eşgüdüm Kurulu
Üniversite Dayanışma Platformu Bileşenleri:
Akademi Susmayacak Platformu
AİBÜ Öğretim Elemanları Derneği
Akdeniz Üniversitesi Öğretim Elemanları Derneği
Barış İçin Akademisyenler
Eğitim Sen Kocaeli Üniversitesi Temsilciliği
Eğitim Sen Abant İzzet Baysal Üniversitesi Temsilciliği
Eğitim Sen Anadolu Üniversitesi Temsilciliği
Eğitim Sen İstanbul 6 No'lu Şube
Eğitim Sen Ankara 5 No'lu Şube
Eğitim Sen İzmir 3 No'lu Şube
Eğitim Sen Mersin Üniversitesi Temsilciliği
Eğitim Sen Ordu Üniversitesi Temsilciliği
Eğitim Sen Tunceli Üniversitesi Temsilciligi
Eğitim Sen Yüzüncü Yıl Üniversitesi Temsilciliği
Eskişehir Eğitim Hakları Derneği
HDK Eğitim Komisyonu
İÜ Demokratik Üniversite Girişimi
İstanbul Tabip Odası
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi
İTÜ Asistan Dayanışması
Kocaeli Üniversitesi Nasıl Bir Üniversite İstiyoruz Platformu
Mülkiyeliler Birliği
ODTÜ Asistan Dayanışması
ODTÜ Mezunlar Derneği
ODTÜ Öğretim Elemanları Derneği
Onurumuzu Savunuyoruz Hareketi
Özgürlükçü Hukukçular Derneği
Öğrencime Dokunma
SES İstanbul/Aksaray Şube
SES İstanbul/Anadolu Şube
Sosyal Araştırmalar Vakfı
Sosyal İş İstanbul Şubesi
Sosyoloji Mezunları Derneği
Suyun Ticarileştirilmesine Hayır Platformu
Tutuklu Öğrencilerle Dayanışma İnsiyatifi
Türkiye'de Araştırma ve Öğretim Özgürlüğü Uluslararası Çalışma Grubu (GIT Türkiye)
Üniversite Öğretim Üyeleri Derneği
Vakıf Dayanışma
Anayasa Hukuku Araştırmaları Derneği
Antalya Tabip Odası
Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi
Başka Hacettepe Yok
Batman Barosu
Çağdaş Hukukçular Derneği İstanbul Şubesi
DİSK Sosyal-İş
Düşünce Suçuna Karşı Girişim
Ekoloji Kolektifi
İnsan Hakları Derneği Ankara Şubesi
İnsan Hakları Araştırmaları Ağı
İstanbul Tabip Odası
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi
İTÜ Öğretim Üyeleri Derneği Yönetim Kurulu
Kamu Hukukçuları Platformu Girişim ve İcra Kurulu
Kartal Hukukçular Derneği
Konya Demokratik Hukukçular Derneği
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim-Sen Temsilciliği
Samsun Akademik Elemanlar Derneği
Tarım Orkam Sen İstanbul Şubesi
TÜM Öğretim Elemanları Derneği İstanbul Şubesi
Türkiye İnsan Hakları Vakfı